Monday, February 6, 2017

Ikki yuz ming dollar, ta'lim, bugungi istemolchilik!

Bir sportchiga shuncha rag'bat oshiqcha. 200 ming $, 100 mln turadigan malibu. 1.5 mln oylik oladigan o'qituvchi malibu olishi uchun 100/1.5 = 66.7 oy yoki 5.5 yil yemay-ichmay, kiyim kiymay, ro'zg'origa bir tiyin sarflamay yig'ishi kerak. 200 ming $ ni hisoblamay qo'ya qolaylik. Bosh aylanib ketadi. Bir bokschi qo'liga qo'lqop kiyib birovni urgani uchun shuncha rag'bat olsa, bechora ta'lim beruvchi uztozlar, sanoat, ishlab chiqarishda hizmat qilayotgan fidokor mehnatkashlarga nisbatan nohaqlik emasmi? 

O'qituvchi bo'lish oson emas. U bechora yoshligidan o'qishga kirish uchun tayyorlanadi kunni-kun, tunni-tun demay. Keyin, 4 yil universitetda o'qiydi shartnoma puli to'lab. Keyin u ta'lim bera oladi. 

O'zingiz o'ylab ko'ring, bechora o'qituvchi 5.5 yil halol ishlab ham malibu ololmasayu bir yosh bola boks tushib malibuni sovg'aga olsa yana 200 ming $ bilan. Alam qilmaydimi? Keyin nima qilsin o'qituvchi bolasini o'qi deydimi yo boks tush deydimi?

Bir misol: yaqinda qozog'istondagi fan olimpiadasida qorako'llik yigitlar meddalar bilan qaytishdi. Ularga malibu tugul xo'razqand berishganiniyam eshitmadik (harqalay kun.uz, daryolar yozishmadi).  Bu nima degan gap? Qani tenglik? Nega bokschiga bor rag'bat shu matematik, fiziklarga yo'q. 

Bugun kun.uz dagi ma'qolani o'qib yana hafsalam pir bo'ldi. Jahon chempioni yosh, xalqaro grossmeyster Nodirbek Abdusattorovga O'zbekiston shaxmat federatsiyasi eng kam ish xaqqining 1 barobari miqdorida stipendiya tayinlabdi.

Kun uz yozayabdi: "Нодирбек Абдусатторов охирги икки йилда 10 та халқаро мусобақада иштирок этган. Шулардан 2 таси болалар ўртасидаги мусобақа, улардаги иштироки харажатлари давлат ҳисобидан қопланган. 10 та турнирдан 3 таси Ўзбекистонда ўтказилган, қолганлари хорижий давлатларда. Демак, 2 йил давомида Тожикистон, Россия, Малайзия ва Қатарда бўлиб ўтган 5 та халқаро турнирга у ўз ҳисобидан бориб келган. Биргина Қатар сафари онаси ҳам борганлиги учун ёш чемпионлар оиласига 3500 долларга тушган...". 

Endi o'zingiz o'ylab ko'ring. Aslida bu yosh yigit ham sportchiku. Faqat sportning boshqa turi bilan shug'illanadi. Nega endi bu yigitchaga rag'bat yo'q. Sababi bu yigit bellashuvlarda boshqa azosini ishlatayotganidami? Agar u ham boks tushsa malibu bilan 200 ming $ beramizmi? Kechirasizlaru, Rag'bat sportga bo'lsa teng bo'lsinda. Nega Nodirbekka eng kam ish xaqqining 1 barobari miqdorida stipendiya tayinlanadi? Qani rag'bat? Qani tenglik? 

Odamlar biznesmen bo'lsin deyabmiz, o'zini-o'zi boqsin, ish o'rni yaratsin, banklardan kredit olib banklarni ham ishini yurg'issin deyabmiz. Ta'limga e'tibor bermayabmiz afsuski. Odamlar bisnesmen bo'laman deb ilmdan uzoqlashishi mumkin. Ilmi bo'lmagan tadbirkor, Ilmlisi bo'lmagan jamiyat tayyor istemolchi bo'ladi halos. Masalan tassavur qiling: Jahon bankidan, OTB dan va boshqa tashkilotlar va davlatlardan kredit olasiz qaysidir sohaga yo'naltrish uchun albatta. Keyin tendr o'tqazasiz va tendrda yana o'sha pul berganlar yoki rivojlangan davlatlar korxonlari yutib chiqadi va sizga bugungi zamon talabi bo'yicha zavod qurib beradi, texnika olib keladi v.h.k. Siz yangi texnika oldik yoki mana eng zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan zavod qurdik dib maqtanib yurganizda, ular yangi texnologiya ustida ishlayotgan bo'lishadi. Vaqti kelib siz yana o'sha sohada yangi tejamkor zamonaviy texnologiyaga ehtiyoj sezasiz va yana kredit olasiz yana o'sha pul berganlar va boshqalar kelib o'zlari bergan pulini o'zlari olib ketishadi... siz kreditni to'lab yuraverasiz... Bu sikl davom etaveradi, davom etaveradi... Ular uchun shunchaki istemolchisiz halos. Agar siz ta'limga e'tibor bersangiz va ilmli yoshlarni rag'batlantirsangiz jamiyat o'zgaradi. Odamlarda fikrlash o'zgaradi, maqsad o'zgaradi. Bugun istemolchi bo'lsak ertaga o'zimiz uchun o'zimiz ishlab chiqaramiz, olimlar yetishib chiqadi, kerak bo'lsa boshqalarga qurib beradigan texnika, texnologiyalar yasaymiz. 

Oddiy misol kecha odamlar Cloud (bulut) haqida gapirayotgan edi, bugun butun dunyo AI (suniy ong), Machine learning, Deep learning kabi narsalar haqida gapiryabdi. Bugun, ular AWS, Google Cloud, Microsoft Azure va boshqa ko'plab servislarni yaratishdi va butun dunyo katta-katta pul to'lab ishlatyabdi. Biz esa haliayam o'g'irlangan windows xpni ishlatib yuribmiz. Hanuzgacha internet sifatini yaxshilay olmaymiz. Erataga, ular yasaydigan suniy ong odamlar o'rniga fikrlaydi, ishlaydi. Biz esa yana o'g'irlangan windows 7 ni ishlatib yuraveramiz. 

Kech bo'lmasdan ta'limga e'tibor beraylik. Yoshlar ilmlilarga havas qilsin(qo'shiqchi, artist, sportchilarga emas). Shunda haqiqiy rivojlanish bo'ladi. Shunda tualetini kimdir tozalab bermagani uchun yoki ota onasidan alohida yashash uchun portalga yozadiganlar kamayadi. 

3 comments:

Anonymous said...

"Shuncha pul ortiqcha!" deb emas, balki "Boshqa sportchilar va ta'lim sohasidagi fidoiylarni ham shu kabi yoki undan ham ortiqroq rag'batlantirish kerak" deb aytsak menimcha to'g'riroq bo'lar edi...

Anonymous said...

Haqiqatni avval o'zingizdan izlang!!!

Anonymous said...

O'zingiz boshqalarga adolatlimisiz?